Przedmowa napisana przez zmarłego niedawno Dyrektora Instytutu - prof. dr hab. W. K. Nowackiego:

Instytut jest jedną z największych instytucji naukowych Polskiej Akademii Nauk (PAN) - jego kadrę stanowi 162 wysoko wykwalifikowanych naukowców (z czego 22 to profesorowie, 28 to doktorzy habilitowani na stanowisku docenta, 6 doktorów habilitowanych, a 90 ma stopień doktora). Głównym zadaniem Akademii i Instytutu jest w szczególności prowadzenie wysokiej jakości badań w dziedzinach znajdujących się w centrum zainteresowania nauki światowej. Tak jak sugeruje nazwa, Instytut jest i zawsze był, od chwili swego powstania w 1952 r., zorientowany w kierunku podstawowych badań teoretycznych i eksperymentalnych z dziedziny techniki. Na przestrzeni wielu lat Instytut stał się wiodącą instytucją badawczą, dając znaczny wkład do wielu dziedzin nauki i techniki, skutecznie promując nowe kierunki rozwoju i ciesząc się bardzo dobrą opinią w Polsce i za granicą.

Podstawowe dziedziny badań naukowych w Instytucie to teoretyczna, eksperymentalna mechanika materiałów, konstrukcji i płynów, metody obliczeniowe w mechanice, akustoelektronika i zastosowania ultradźwięków w medycynie, fizyka kontinuum, fizyka polimerów, zjawiska elektromagnetyczne, informatyka stosowana, mechatronika i robotyka, inżynieria i budownictwo energooszczędne zorientowane ekologicznie.

W celu skoncentrowania potencjału Instytutu na najbardziej obiecujących i nowatorskich dziedzinach podjęto się tworzenia wysoce wyspecjalizowanych zespołów badawczych, znanych jako Centra Doskonałości. W ramach Piątego, a obecnie także w Szóstym Programie Ramowym Unii Europejskiej działały w Instytucie cztery takie Centra. Ich działalność była finansowana ze źródeł zewnętrznych.

Centrum Doskonałości Nowoczesnych Materiałów i Konstrukcji (AMAS) (2000-2003) zostało stworzone w Instytucie drogą międzynarodowej selekcji w warunkach ostrej konkurencji. Centrum prowadziło działalność w trzech, wzajemnie uzupełniających się dziedzinach: podstawowe badania naukowe na polu techniki, edukacja i szkolenie oraz współpraca z wiodącymi europejskimi ośrodkami badawczymi.

Centrum Doskonałości Systemów Ciśnieniowych o Ekstremalnych Warunkach Pracy (2000-2003) zostało utworzone we współpracy z Wydziałem Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej oraz trzema partnerami przemysłowymi. Celem było rozwiązywanie teoretycznych i praktycznych problemów związanych z instalacjami działającymi w warunkach ekstremalnego, zmiennego ciśnienia oraz temperatury a także w agresywnym środowisku korozyjnym.

Centrum Doskonałości Modelowania Stosowanego i Diagnostyki Biomedycznej (ABIOMED) (2002-2005) miało na celu prowadzenie w IPPT interdyscyplinarnych badań obejmujących teoretyczne i stosowane modelowanie oraz projektowanie w nowoczesnej biomechanice i inżynierii biomedycznej. Rozwijana była działalność w trzech, uzupełniających się dziedzinach: badania podstawowe i ukierunkowane na zastosowania, edukacja i szkolenia oraz współpraca z ośrodkami badawczymi i klinicznymi.

Polem działania Centrum Doskonałości Obróbki Laserowej i Nowoczesnych Metod Badania Materiałów (LAPROMAT) (2002-2005) były nowoczesne technologie laserowe: kształtowanie, spawanie oraz obróbka powierzchni, a także nowe techniki badań wytrzymałościowych. Organizowano konferencje, warsztaty oraz seminaria, które zbliżyły badaczy i inżynierów pracujących w przemyśle oraz umożliwiały wymianę informacji o nowoczesnych technologiach laserowych.

Instytut był w latach 2003-2006 koordynatorem Międzynarodowej Sieci Doskonałości:

AMAS-ISN (Nowoczesne Materiały i Kontrukcje: Mikrostruktury, Modelowanie, Niezawodność, Zastosowania) - finansowanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Sieć składa się z 4 grup tematycznych: Mikrostruktury Materiałowe, Biomateriały, Układy Inteligentne, Trwałość i Niezawodność. Głównym jej celem jest integracja krajowych i zagranicznych zespołów badawczych zajmujących się tematyką nowoczesnych materiałów i konstrukcji, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów wielofunkcyjnych, w celu pogłębiania, tworzenia, rozpowszechniania wiedzy w tym obszarze badań.

Instytut jest koordynatorem Europejskiej Sieci Doskonałości (2004-2008):

KMM-NoE (Nowoczesne Materiały Wieloskładnikowe o Podwyższonej Trwałości i Niezawodności) finansowanej przez Komisję Europejską w ramach Szóstego Programu Ramowego Unii Europejskiej. Zasadniczym jej celem jest stworzenie europejskiej struktury (instytutu wirtualnego) złożonego z wybitnych instytucji akademickich i badawczych, małych i średnich przedsiębiorstw oraz partnerów wielkiego przemysłu zajmujących się zagadnieniami wieloskładnikowych materiałów zaprojektowanych dla bezpiecznych i trwałych konstrukcji pracujących w warunkach ekstremalnych obciążeń, takich jak: jednoczesne obciążenia termo-mechaniczne, obciążenia uderzeniowe, obciążenia cykliczne, duże odkształcenia, duże prędkości deformacji, oraz pracujące w warunkach wysokich temperatur, zmiennych temperatur jak też w agresywnym chemicznie środowisku.

Duże doświadczenie Instytutu we współpracy międzynarodowej, szczególnie w dziedzinie międzynarodowych projektów badawczych (RTD - Research and Technology Development) zaowocowało stworzeniem w IPPT Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE odpowiedzialnego za informację i doradztwo dotyczące udziału polskich badaczy i przedsiębiorstw w Piątym, a obecnie także w Szóstym Programie Ramowym Unii Europejskiej.

Instytut zawsze przywiązywał dużą wagę do różnych form współpracy z przemysłem. Równolegle z wynikami badań naukowych udało nam się opracować szeroki wachlarz nowoczesnych technologii, znaczną ilość oryginalnych urządzeń pomiarowych i diagnostycznych - tak inżynierskich jak i medycznych oraz pewną liczbę nowatorskich programów komputerowych. Wśród swych partnerów przemysłowych możemy wymienić wiele polskich i zagranicznych firm o światowej renomie, np.: WSK „PZL Świdnik” S.A., Echo-Son S.A., Zakłady Azotowe "Puławy" S.A., Snecma Moteurs, Pratt & Whitney, United States Steel Corporation, Usinor Sollac-Florange.

Tradycyjnie, Instytut prowadzi studia doktoranckie, w ramach których nadano młodym naukowcom z Polski oraz zagranicy 600 doktoratów. Przeprowadzono ponad 180 przewodów habilitacyjnych. Podpisano porozumienia o wzajemnej współpracy na polu badań i edukacji z wieloma uniwersytetami. Wspólnie z Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy prowadzimy Środowiskowe Studium Doktoranckie. W Instytucie prowadzone są Kursy Eksperckie „Smart Technology Expert Courses”.

Wojciech K. Nowacki